Menu

ریسک سرمایه‌گذاری چیست؟

تعریف ریسک

ریسک را می‌توانیم نتیجه‌ی تعامل عمدی با رویداد نامطمئن تعریف کنیم. ماهیت ریسک از عدم قطعیت و غیرقابل پیش‌بینی بودن اتفاقات آینده بر‌می‌خیزد.

شما اگر امروز طلا می‌خرید باور دارید که از گران شدن طلا سود بکنید، عملا در موقعیت ریسک پیشامد غیرقابل پیش‌بینی که همان گران شدن یا ارزان شدن طلاست قرار می‌گیرید. ریسک در حقیقت پتانسیل محقق نشدن انتظارات شما از یک تصمیم است.

اگر عمیق فکر کنیم به این نتیجه می‌رسیم که عملا تمامی تصمیم‌ها و کارهای ما چه انتخاب رشته‌ی تحصیلی و چه ازدواج ریسک دارد زیرا که تقریبا تمامی اتفاقات آینده از ماهیت غیرقابل پیش‌بینی برخورداند. اگر این تعریف از ریسک را قبول کنیم. ریسک سرمایه‌گذاری چگونه تعریف می‌شود؟

منظور از این که یک سرمایه‌گذاری بدون ریسک است یعنی چه؟ این‌که سرمایه‌گذاری در بورس ریسک دارد ولی اوراق اسناد خزانه اسلامی بدون ریسک محسوب می‌شوند، دقیقا به چه معناست؟

ریسک سرمایه‌گذاری احتمال کمتر بودن سود سرمایه‌گذاری نسبت به سود مورد انتظار است. به عبارت دیگر ریسک سرمایه‌گذاری میزان عدم قطعیت بازده سرمایه‌گذاری است. دقت کنید از کلمه‌ی سود مورد انتظار استفاده کردیم نه سود قطعی. برای مثال، اگر شما در اوراق بدهی دولتی مانند اسناد خزانه اسلامی سرمایه‌گذاری کنید، با اطمینان صد در صدی می‌دانید که در سررسید به چه میزان سود خواهید کرد. برای همین اسناد خزانه اسلامی، دارایی سرمایه‌گذاری بدون ریسک محسوب می‌شود.

درحالی که کسی که در بازار بورس سرمایه‌گذاری می‌کند، با اطمینان نمی‌تواند سودی که به دست خواهد آورد را پیش‌بینی کند. ممکن است سود بسیار بالاتر از سود بانکی به دست آورد و یا بخشی از سرمایه‌ی خود را از دست بدهد. بنابراین سرمایه‌گذاری در بورس به دلیل همین اطمینان نداشتن از سودی که کسب خواهد شد، سرمایه‌گذرای ریسکی محسوب می‌شود.

انواع ریسک سرمایه‌گذرای

ریسک مالی احتمال متفاوت بودن بازده سرمایه‌گذاری شما از مقداری که انتظار داشتید، تعریف می‌شود. این احتمال را می‌توان در حالت کلی در چهار دسته طبقه‌بندی کرد:

  • شما کل سرمایه‌ی خود را از دست بدهید که به این ریسک با نام ریسک نکول نیز می‌گویند.
  • بخشی از سرمایه‌ی خود را در نتیجه‌ی سرمایه‌گذاری از دست بدهید.
  • سودی که شما در نتیجه‌ی سرمایه‌گذاری کسب می‌کنید با سود مورد انتظار شما متفاوت باشد
  • شما سود مورد انتظار را کسب کنید ولی سود شما در معرض ریسک عواملی خارج از کنترل شما قرار بگیرد (ریسک سیستماتیک) برای مثال شما در کشور ترکیه سرمایه‌گذاری کرده‌ بودید و به سود مورد انتظار خود دست یافته‌ بودید و قصد داشتید سرمایه‌ی خود را به ایران برگردانید. در همین حین کودتای ترکیه رخ می‌دهد و ارزش لیر کاهش پیدا می‌کند و شما در تبدیل لیر به ریال به میزان قابل توجهی از سود را از دست می‌دهید. در نتیجه شما به سود مورد انتظار دست نمی‌یابید. این بدین معنی است که شما در معرض ریسک نرخ تبدیل قرار داشته‌اید.

به طور کلی ریسک‌های سرمایه‌گذاری در این ۴ دسته قرار می‌گیرند. برای مثال سرمایه‌گذاری در بورس ریسک از دست دادن کل سرمایه را دربردارد ولی ریسک سرمایه‌گذاری در بازار بدهی از نوع سوم است یعنی شما در پایان سرمایه‌گذرای اصل سرمایه‌ی خود را دریافت می‌کنید. تنها ریسک شما در صورت خرید اوراق بدهی در این است که ممکن است از مقدار مورد انتظار سود کمتری نصیب شما شود.

مفهوم ریسک – بازده

یکی از اصلی‌ترین مفاهیم سرمایه‌گذاری مفهوم ریسک-بازده است. گفتیم که ریسک سرمایه‌گذاری یعنی اینکه به چه میزان سود مورد انتظار شما تحت تاثیر عوامل غیرقابل پیش‌بینی است و به چه میزان ممکن است سود واقعی از مقدار مورد انتظار فاصله داشته باشد.

در حالت کلی، هرچقدر ریسک یک سرمایه‌گذاری بیشتر باشد، سرمایه‌گذار انتظار سود بیشتری از آن را دارد. منطقی هم هست، اگر شما در بورس سهم بخرید و به میزان سود بانکی، سود بکنید، این شما را خوشحال نخواهد کرد! چون ریسک از دست دادن بخشی از سرمایه خود را تحمل کرده‌اید.

با توجه به نمودار زیر در حالت کلی در دسته‌بندی دارایی‌های قابل سرمایه‌گذاری، اوراق اسناد خزانه، دارایی کاملا بدون ریسک محسوب می‌شوند و به همین دلیل در بازار کمترین سود را دارند، در حالی که هرچه ریسک سرمایه‌گذاری بیشتر می‌شود، سود مورد انتظار سرمایه‌گذار نیز بیشتر می‌شود.

این نمودار کاملا با منطق نیز جور درمی‌آید، اگر سود ممکن سهام از اوراق بدهی کمتر بود، هیچ کس حاضر نمی‌شد ریسک تحمل کند وسهام بخرد و ترجیح می‌داد اوراق بدهی بخرد. بنابراین به دلیل همین انتظار سود بیشتر است که سرمایه‌گذار ریسک تحمل می‌کند و سهام یا هر دارایی ریسکی دیگری می‌خرد.

کاهش و مدیریت ریسک

هر بازار و روش سرمایه‌گذاری ریسک‌های مربوط به خود را دارد. با این حال واضح است که هر چقدر اطلاعات ما در مورد بازار و سازوکارهای آن بیشتر باشد، ریسک کمتری خواهیم داشت. برای همین است که افراد متخصص‌تر با خیال راحت‌تری سرمایه‌گذاری می‌کنند و در طول زمان ثروت‌شان بیشتر می‌شود.

از روش‌های معمول کاهش و مدیریت ریسک، سپردن کار به افراد متخصص آن حوزه است. در بازار بورس استفاده از صندوق‌های سرمایه‌گذاری (+ تعریف صندوق سرمایه‌گذاری) یا سپردن پول به یک متخصص تا در بورس سرمایه‌گذاری کند از نمونه‌ی چنین روش‌های کاهش ریسکی است. به افرادی که به نمایندگی از شما در بورس سرمایه‌گذاری کنند سبدگردان گفته می‌شود (+ تعریف سبدگردان) که شرکت‌های رسمی و قانونی در ایران در حال ارائه این خدمات هستند.

برای انتخاب بهترین سبدگردان یا صندوق سرمایه‌گذاری می‌توانید راهنماهای ما را مطالعه کنید: + راهنمای انتخاب بهترین صندوق  | + راهنمای انتخاب بهترین سبدگردان

 

One Reply to “ریسک سرمایه‌گذاری چیست؟”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.